Download Schie__P._van_-_Vrijheidsstreven_in_verdrukking._Liberale_pa.pdf

Contents : RECENSIES Schie P. van Vrijheidsstreven in verdrukking. Liberale partijpolitiek in Nederland 1901-1940 (Dissertatie Leiden 2005 Amsterdam: Boom 2005 503 blz. 35 - ISBN 90 8506 126 1). In 1980 verscheen G. Taals dissertatie Liberalen en Radicalen in Nederland 1872-1901. Hij liet zijn studie in 1901 eindigen omdat hij dat jaar zag als een cesuur in de geschiedenis van het liberalisme. Toen vond een scheuring plaats in de Liberale Unie en kwam er een einde aan het laatste liberale kabinet dat op een meerderheid in de Kamers steunde. Een kwart eeuw later zet Patrick van Schie de geschiedenis van de liberalen voort. Hij begint waar Taal ge indigd is. Van Schie is directeur van de Teldersstichting. Hij laat wellicht daarom weten dat hij zelf een liberaal is en dat zijn betrokkenheid mogelijk het verwijt van partijdigheid zou kunnen opleveren. Om dit laatste voor te zijn merkt de auteur op dat geestverwantschap bij schrijvers over politieke stromingen gebruikelijk is en zelfs tot beter begrip kan leiden. Door zijn onderwerp in 1940 af te sluiten heeft hij zich bovendien gevrijwaard van te grote betrokkenheid meent Van Schie. Hij bakent zijn terrein niet alleen in de tijd duidelijk af. Het gaat hem om het politieke liberalisme en uitsluitend om liberalen. De grote liberale partijen waren de Liberale Unie (1901-1921) en de Bond van Vrije Liberalen (1906-1921). Door fusie van beide partijen in 1921 ontstond de Vrijheidsbond die in 1928 de Liberale Staatspartij ging heten. Daarnaast opereerden enige tijd de Economische Bond van Treub en de Liberale partij van Van Houten. De Vrijzinnig Democratische Bond (VDB) die door haar oprichting in 1901 mede de neergang van de Liberale Unie inzette rekent hij nadrukkelijk niet tot zijn onderwerp. Na zich aldus te hebben gelegitimeerd en de grenzen van zijn studie te hebben afgebakend beschrijft en analyseert Van Schie de politieke en daarmee de parlementaire geschiedenis van de liberalen. Na een terugblik op de glorietijd tot 1901 volgen in ruim 300 pagina s de jaren van neergang. In het laatste hoofdstuk vergelijkt Van Schie het Nederlandse liberalisme met dat in Belgi Duitsland en Groot-Brittanni . De neergang van de bij elkaar opgetelde liberalen komt tot uiting in de daling van het aantal zetels in de Tweede Kamer. In 1901 waren ze teruggevallen van 45 naar 27 zetels. De invoering van het algemeen kiesrecht en de evenredige vertegenwoordiging in 1918 veroorzaakten een daling naar vijftien. In 1922 had de Vrijheidsbond nog elf zetels. Elke volgende verkiezing betekende zetelverlies. In 1937 zaten er nog maar vier liberalen in de Kamer. De eerste hoofdstukken met dikwijls fraai allitererende titels bevatten de ontwikkelingen van de verschillende liberale groeperingen hun verschillen en hun pogingen tot samenwerking. Ook laten ze mislukte pogingen tot concentratie van vrijzinnige krachten tegenover de confessionelen zien. Tot die vrijzinnigen behoren ook de vrijzinnig democraten. Van Schie plaatst ze net als de vrij-liberalen aan de randen van de vrijzinnigheid. Die was volgens hem zo kenmerkend voor de unie-liberalen. De VDB in het algemeen en Marchant WEBPUBLICATIE 1 RECENSIES in het bijzonder deden de liberalen meer kwaad dan goed. Van enige samenwerking met sociaal democraten kon voor (Vrije) liberalen geen sprake zijn. De geschiedenis van het liberalisme is ingebed in de parlementaire geschiedenis waarin positie moest worden ingenomen inzake onderwijs kiesrecht en de sociale kwestie (staatspensioen). Soms zoals bij de onderwijskwestie en de positie van de vrouw gaat Van Schie diepgaand in op de voorgeschiedenis. We krijgen zicht op perikelen rond het leiderschap en de moeizame relatie met de vrouwenbond. De Vrijheidsbond was een stad met vele poorten . Daarmee wordt aangeduid dat er ruimschoots plaats was voor gevarieerde meningen. Bij het lezen blijkt dat men een poort niet alleen in maar ook uit kan gaan. In het verhaal over de neergang van het liberalisme wordt geen liberaal schepsel vergeten. Ze krijgen de aandacht die andere parlementaire geschiedschrijvers hun hebben onthouden. Miniatuurbiografie n in de tekst brengen hen aangenaam tot leven omgeven door petite histoire soms in een voetnoot. Portretten en cartoons completeren de verbeelding. Het wel en wee van de liberalen is uitstekend gedocumenteerd. Dit mocht verwacht worden van iemand met twaalf publicaties op zijn terrein. Door de minutieuze aandacht voor de gang van zaken bij de liberalen retoucheert Van Schie die geschiedenis haast ongemerkt. Mocht Oud in zijn Jongste Verleden de vrijzinnig democraten door zijn welwillende beschouwingen een goede pers hebben bezorgd dan ligt het niet aan Van Schie als dat zo zou blijven. Al (her)schrijvende komt Van Schie ook in aanraking met meningen van historici die vergeleken met hem meer buitenstaanders zijn. Die corrigeert hij dan soms in een noot. Zo mag Te Velde een manifest van de oud-liberalen niet als conservatief afdoen. (8

INFO HASH : 532ab316ea6b8feca6de1d0e3c90fea4a409a0e3

Download now

File Size: 44 kb