Download Gerard__E._-_De_christelijke_arbeidersbeweging_in_Belgie_18.pdf

Contents : Recensies 523 pijkritiek en op kenmerken van de vervreemding onder het kapitalisme. Ook verzet Sternheim zich tegen de rooskleurige idee n van Marcuse en Horkheimer over een toekomstige ideale socialistische maatschappij die ze als de absolute negatie van de vigerende kapitalistische verhoudingen voorstellen. Deze kritiek wordt Sternheim niet in dank afgenomen. Een artikel over vrije tijd en de totalitaire staat wordt door het Zeitschrift geweigerd maar veel ernstiger is de beslissing van de leiding van het instituut dat inmiddels verplaatst is naar New York Sternheim in 1938 tegen een sterk verminderd inkomen naar Amsterdam terug te sturen om er als Privatwissenschaftler te gaan werken. Nadat Sternheims inkomen nog verder is beknot en bovendien de dreiging van NaziDuitsland angstig toeneemt schrijft Sternheim begin 1939 aan Horkheimer Europa te willen verlaten. Van een reactie op deze noodkreet is niets bekend maar de brief bewijst wel de onjuistheid van Horkheimers naoorlogse opmerking dat Sternheim niet wilde vertrekken omdat diens vrouw in Nederland wilde blijven. Op 6 maart 1944 worden Andries Sternheim en vrouw in Auschwitz omgebracht nadat ze op een onderduikadres de deportatie van hun beide zoons nog hebben moeten meemaken. De eigenlijke verdienste van Mulders studie is de nauwgezette beschrijving van leven en werk van de tot dan toe amper bekende sociaal-democraat Andries Sternheim. Tegelijkertijd valt te betreuren dat verdere pretenties klaarblijkelijk hebben ontbroken waardoor de studie een eenzijdig 'eendimensionaal' beeld geeft van Sternheims leven. Dit komt zeker voor een deel door de weinig boeiende schrijfstijl van Mulder waardoor zelfs de meest opzienbare informatie van elk esprit blijkt ontdaan terwijl bovendien Sternheim niet tot de meest boeiende persoonlijkheden uit het universum te rekenen valt. Van meer belang is echter het grotendeels ontbreken van verschillende niveaus van analyse die voor de interpretatie van Sternheims denken en handelen onontbeerlijk lijken. Zo ontbreekt vrijwel elke poging tot het duiden van Stemheims opvallend bedeesde optreden dat hem maar al te gemakkelijk tot slachtoffer maakt van het frappant autoritaire gedrag van de 'anti-autoritaire' Frankfurters. Ernstiger nog lijkt me het gegeven dat Sternheims leven slechts oppervlakkig en terloops verbonden blijkt met verschuivende maatschappelijke en politieke gegevenheden. Wat resteert is een Sternheim die ontdaan van psychologische diepgang en van een wezenlijke maatschappelijke inbedding vooral als een verzameling geschriften en gedragingen aan ons voorbijtrekt. Anderzijds moet gezegd dat de weergave van Stemheims idee ngoed consci ntieus is geschied en dat vooral de hoofdstukken over de (conflicterende) relatie tussen Sternheim en de 'Frankfurters' een niet onbelangrijke bijdrage leveren aan onze kennis omtrent Sternheims intellectuele positie in dit milieu en vooral ook omtrent de reacties der Frankfurters op afwijkende opinies. Dat alleen al maakt dit boek waard om gelezen te worden. Henny Buiting E. Gerard ed. De christelijke arbeidersbeweging in Belgi 1891-1991 1 en II (Kadoc-studies XI Leuven: Universitaire Pers Leuven 1991 387 blz. (I) 624 blz. (II) Bf1950 - ISBN 90 6186 449 6). De herdenking van honderd jaar Rerum Novarum heeft vorig jaar heel wat tekstverwerkers in beweging gebracht. In Belgi was de publikatie van een lijvige studie het resultaat geschreven door 14 historici onder redactie van Emmanuel Gerard die zelf ook vier hoofdstukken voor zijn rekening nam. Uit de curricula van de auteurs valt op te maken dat ze vrijwel allen in Leuven hebben gestudeerd en dat de helft van hen thans nog aan deze universiteit verbonden is terwijl 524 Recensies de andere helft korter of langer werkzaam is (geweest) bij diverse instellingen met een katholieke signatuur. Ook de leden van het redaktiekomitee zijn voor het merendeel opgeleid in Leuven al werken ze thans vaak elders. Anders dan in het eertijds even sterk verzuilde Nederland houdt men hier deze herdenking geheel in eigen hand. Ook in de opzet van deze studie vinden we deze gerichtheid op de eigen zuil terug. Het eerste deel behandelt op chronologische wijze de geschiedenis van de katholieke arbeidersorganisaties in hun onderlinge verwevenheid. Daarbij gaan de auteurs nauwelijks in op bredere sociaaleconomische of politieke achtergronden maar dat was ook niet hun bedoeling: 'Dit is dus in hoofdzaak de geschiedenis van een beweging en van haar organisaties. Het is geen sociale geschiedenis in de beperkte zin van het woord namelijk opgevat als een 'geschiedenis van de kleine man'. Het is geen economische geschiedenis en evenmin een geschiedenis van de arbeid en de arbeidsorganisatie of van de collectieve betrekkingen' (I 15). En: 'Een algemeen beeld schetsen van het ontstaan en de ontwikkeling van deze veelzijdige beweging met haar netwerk van organisaties en haar labyrint van diensten met haar diversiteit van

INFO HASH : 2c1dbe5ba10846d4cd98225a6feaade3552fb46e

Download now

File Size: 37.4 kb